Auðkennandi fjöll Vesturlands – Þyrill

Þyrill rís bratt úr landslaginu við norðanverðan fjörðinn og er krýnt miklu hamrabelti sem gefur því virðulegan og dramatískan svip. Þyrill er jafnframt nátengdur sögu og þjóðsögum Hvalfjarðar og hefur því bæði náttúrulegt og menningarlegt gildi.

14.09.2026

Þyrill í hnotskurn

Hæð: Um 390 m
Staðsetning: Við norðanverðan Hvalfjörð
Kennileiti: Mikil hamrabelti efst á fjallinu og útsýni yfir Hvalfjörð
Þekkt fyrir: Brattar hlíðar, klettaborgina á toppnum og tengsl við Harðar sögu
Göngur: Um 1 km, um klukkustund og um 350 m hækkun
Sérstaða: Formfagurt blágrýtishöfði með miklu hamrabelti og merkilegri jarðfræði

Þyrill er um 390 metra yfir sjávarmáli og stendur áberandi við norðanverðan Hvalfjörð. Fjallið sést vel þegar ekið er um Hvalfjörð og myndar ásamt nærliggjandi fjöllum sterka umgjörð um fjörðinn.

Þyrill er blágrýtishöfði með bröttum hlíðum og þverhníptum hömrum. Efst á fjallinu er mikið hamrabelti sem setur sterkan svip á útlínur þess. Séð úr Hvalfirði getur Þyrill minnt á mikla náttúrulega varðstöðu yfir firðinum og er sérstaklega áberandi vegna þess hve skarpt fjallið rís úr umhverfinu.

Þyrill á sér einnig ríka sögu og menningarleg tengsl. Fjallið kemur við sögu í Harðar sögu og Hólmverja, þar sem sagt er frá Þorsteini gullknappa sem bjó að Þyrli. Ýmis örnefni í nágrenninu tengjast einnig sögunni um Hörð Grímkelsson og Hólmverja.

Úr Þyrli er stórbrotið útsýni yfir Hvalfjörð og fjallahringinn í kring. Þegar upp er komið opnast sýn yfir fjörðinn, nærliggjandi fjöll og dali og gefur góðan skilning á því fjölbreytta landslagi sem einkennir Hvalfjörð.

Þyrill er jafnframt hluti af menningar- og atvinnusögu svæðisins. Undir Þyrilsklifi má meðal annars finna minjar um mikla starfsemi við Hvalfjörð á 20. öld, þar á meðal tengsl svæðisins við seinni heimsstyrjöldina og hvalveiðar. Náttúra, saga og atvinnulíf mætast því allt í landslagi fjallsins.

Þyrill er vinsælt göngufjall en hægt er að velja um ýmsar leiðir upp á fjallið. Fá fjöll við Hvalfjörð hafa jafn sterka og einkennandi ásýnd og Þyrill. Aðstæður á fjallinu geta breyst hratt og því er mikilvægt að velja leið með hliðsjón af veðri, færð og eigin reynslu. Þegar upp á brúnina er komið er hægt að ganga áfram út á vesturbrún fjallsins þar sem útsýnið er sérstaklega fallegt.

Þyrill hefur einnig merkilega jarðfræðilega sérstöðu. Í fjallinu hafa fundist margar sjaldgæfar tegundir geislasteina, þar á meðal epistilbit, kristalgerð sem samkvæmt heimildum hefur aðeins fundist í þremur löndum í heiminum. Þetta gefur fjallinu sérstakt gildi fyrir þá sem hafa áhuga á jarðfræði og steindafræði.

Þyrill er dramatískt og formfagurt fjall sem setur sterkan svip sinn á Hvalfjörð.